Πιο κάτω θα δούμε αρκετά από τα ήθη και τα έθιμα που υπήρχαν στην Καλαβασό τα παλαιότερα χρόνια. Σήμερα αρκετά από αυτά δυστυχώς δεν υπάρχουν.

Έθιμα των Χριστουγέννων

Τις μέρες πριν τα Χριστούγεννα παρατηρείται μεγάλη δραστηριότητα των νοικοκυρών της κοινότητας, εν όψει της μεγάλης γιορτής της Χριστιανοσύνης.

Οι προετοιμασίες περιλαμβάνουν γενική καθαριότητα του σπιτιού, ξεσκονίσματα, γυαλίσματα, τακτοποίηση των επίπλων, ψήσιμο των παξιμαδιών στους πλιθαρόκτιστους φούρνους και ασπρόγιασμα των εσωτερικών και κάποτε των εξωτερικών τοίχων και περιτοιχισμάτων.

Τη μέρα των Χριστουγέννων ο κόσμος πηγαίνει στην εκκλησία. Μετά το τέλος της θείας Λειτουργίας  μεταλαμβάνει των αχράντων μυστηρίων (πασκάζει, στην συνηθισμένη κυπριακή διάλεκτο) και όταν βγουν από την εκκλησία ανταλλάσσουν ευχές και φιλιά.

Μετά όλοι πάνε στα σπίτια τους και κάθεται όλη η οικογένεια στο τραπέζι για να φάνε κοτόπουλο με σούπα αυγολέμονη ή με τραχανά (παραδοσιακό φαγητό), μέσα σ’ ένα χαρούμενο, ευχάριστο οικογενειακό περιβάλλον.

Έθιμα της Πρωτοχρονιάς

Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς η νοικοκυρά θα ετοιμάσει την Βασιλόπιττα με το τυχερό νόμισμα, η οποία θα κοπεί το μεσημέρι της Πρωτοχρονιάς. Όποιος βρει στο κομμάτι του το νόμισμα, θα είναι ο τυχερός της νέας χρονιάς.

Την Πρωτοχρονιά ο κόσμος θα πάει στην εκκλησία για να παρακολουθήσει τη θεία λειτουργία  και μετά όταν τελειώσει και όλοι βγουν από την εκκλησία θα ανταλλάξουν ευχές και φιλιά.
Την πρώτη μέρα του χρόνου πρέπει βάσει των παλαιών κυπριακών εθίμων όταν επιστρέψουν από την εκκλησία στο σπίτι τους, να μπουν με το δεξί πόδι για να πάνε όλα δεξιά (καλά) στη νέα χρονιά.

Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς το κοινοτικό συμβούλιο Καλαβασού σε συνεργασία με τους πολύτεκνους, αγοράζουν δώρα και διοργανώνουν στην πλατεία του χωριού εκδήλωση, με τον Άγιο Βασίλη να μοιράζει σε όλα τα παιδιά δώρα. Επίσης οι πολύτεκνες μητέρες ετοιμάζουν διάφορα σπιτικά γλυκά το οποία προσφέρουν σε όλους τους παρευρισκόμενους.

Φώτα

Την ημέρα των Φώτων οι νοικοκυρές έφτιαχναν ξεροτίανα (λουκουμάδες) για να φάνε μαζί με τις οικογένειές τους. Ακολούθως έριχναν και στα δώματα (στέγες των σπιτιών) για να φάνε οι καλικάτζαροι και να φύγουν.
Μετά το τέλος της λειτουργίας ο Ιερέας του χωριού γύριζε σε όλα τα σπίτια και ράντιζε με Αγίασμα (Καλάντιζε) συνοδευόμενος από ένα παιδί που κρατούσε έναν κουβά με Αγίασμα.

Σήκωσες

Οι σήκωσες αρχίζουν από την Κυριακή της Απόκρεω και συνεχίζονταν την επόμενη Κυριακή της Τυροφάγου.
Συνήθως αυτές τις δυο Κυριακές αρκετά άτομα μασκαρεύονται και γυρίζουν σε συγγενικά και φιλικά σπίτια διασκεδάζοντας.

Την Δευτέρα της Καθαράς οι κάτοικοι βγαίνουν στα χωράφια τους, αλλά και στην περιοχή της υδατοφράκτη για να κόψουν την «μούττη της Σαρακοστής» τρώγοντας νηστίσιμα φαγητά. 

25η Μαρτίου

Στις 25 Μαρτίου γιορτάζει η τοπική Παναγία Ευαγγελίστρια. Μέσα στην κεντρική πλατεία και στον περίβολο της εκκλησίας γίνεται μεγάλο πανηγύρι. Αρκετοί προμηθευτές πωλούν παραδοσιακά προϊόντα. Αρκετός κόσμος από όλη τη Κύπρο επισκέπτεται το πανηγύρι.

Έθιμα της Λαμπρής

Τις  μέρες πριν την Λαμπρή οι νοικοκυρές στο χωριό θα κάνουν τον γενικό καθαρισμό του σπιτιού. Μετά θα ετοιμάσουν τα παξιμάδια τους, καθώς επίσης και τις περίφημες «φλαούνες», ενώ την Μεγάλη Πέμπτη βάφουν τα κόκκινα αυγά, τα οποία θα τσουγκρίσουν μετά την Ανάσταση.

Κυριακή των Βαΐων: Την ημέρα αυτή οι νοικοκυρές παίρνουν κλωνάρια ελιάς στην εκκλησία, για να μείνουν εκεί μέχρι την ήμερα της Πεντηκοστής, οπότε η ελιά αγιάζεται και θα την πάρουν στο σπίτι τους για το κάπνισμα. Το κάπνισμα πιστεύεται ότι διώχνει κάθε κακό και ζηλοφθονία από την οικογένεια.

Την Μεγάλη Πέμπτη οι εικόνες του εικονοστασίου καλύπτονται με μαύρα ρούχα, σε ένδειξη πένθους. Το ίδιο βράδυ στήνουν μέσα στην εκκλησία πάνω σ’ ένα τραπέζι ομοίωμα σταυρού με το Χριστό πάνω, ενώ στα δεξιά και αριστερά βάζουν ομοίωμα του αποστόλου Ιωάννη  και της μητέρα του Χριστού.

Όλοι οι χωριανοί πάνε στην εκκλησία και προσκυνούν τον τίμιο σταυρό και ακούνε τα 12 ευαγγέλια, για τα πάθη, την σταύρωση και το θάνατο του Χριστού.

Την Μεγάλη Παρασκευή το πρωί γίνεται ο στολισμός του επιταφίου. Κοπέλες και νέοι ψάλλουν τον επιτάφιο θρήνο, ενώ τρεις κοπέλες ντυμένες μυροφόρες ραίνουν το Χριστό με μύρα, αρώματα και άνθη. Το βράδυ γίνεται η περιφορά του επιταφίου γύρω από την εκκλησία της κοινότητας, στους κεντρικούς δρόμους του χωριού.

Το Μεγάλο Σάββατο το πρωί, ομάδα νέων στολίζει την εκκλησία με σημαίες και εξαπτέρυγα και όταν ο πρώην υπουργός Κος Μανώλης Χριστοφίδης τελειώσει με τον Απόστολο, αρχίζουν οι πιστοί να κτυπούν τους σκάμνους και τότε οι νέοι εισέρχονται στην εκκλησία και τρέχουν μαζί με τον Ιερέα μέχρι να σταματήσουν οι πιστοί να κτυπούν τους σκάμνους. Το έθιμο αυτό γίνεται μόνο στη κοινότητα της Καλαβασού και αρκετός κόσμος από όλη την Κύπρο έρχεται για να δει αυτό το πρωτότυπο έθιμο. Η εκδήλωση αυτή καλύπτεται από τηλεοπτικά συνεργεία και προβάλλεται στην τηλεόραση.  

Στα παλαιότερα χρόνια μια ομάδα ατόμων γύριζε σε όλα τα σπίτια του χωριού και τραγουδούσε το τραγούδι της φλαούνας. Οι κάτοικοι πρόσφεραν στην ομάδα 1-2 φλαούνες, τις οποίες έβαζαν μέσα σε σακκούλα.

Γύρω στις έντεκα το βράδυ κτυπούν χαρμόσυνα οι καμπάνες για να καλέσουν όλους τους Χριστιανούς να πάνε στην πιο χαρούμενη λειτουργία της Χριστιανοσύνης.

Απ’ έξω, στο προαύλιο της εκκλησίας, είναι αναμμένη η «Λαμπρατζιά». Τα μεσάνυχτα ο παπάς λέει το «Δεύτε λάβετε φως εκ του ανεσπέρου φωτός»  ενώ συγχρόνως βγαίνει από την εκκλησία μαζί με τους ψάλτες για την λιτανεία. Όλος ο κόσμος ανάβει τα κεριά του και τις λαμπάδες του από το Άγιο φως της Αναστάσεως και βγαίνουν όλοι έξω. Εκεί ο ιερέας θα πει τον Καλό Λόγο και όλοι μαζί ψάλλουν το Χριστός Ανέστη.

Μετά την λειτουργία της αναστάσεως, επιστρέφουν όλοι στα σπίτια τους. Εκεί τσουγκρίζουν τα κόκκινα αυγά λέγοντας τις ευχές: «ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ», «ΑΛΗΘΩΣ ΑΝΕΣΤΗ». Τρώνε τη σούπα αυγολέμονη ή τραχανά, αυγά και φλαούνες.

Την Κυριακή θα ψήσουν το πατροπαράδοτο «Αρνί στην σούβλα» και θα διασκεδάσουν την μεγάλη ημέρα της Λαμπρής όλοι μαζί.  Το απόγευμα διοργανώνονται διάφορες εκδηλώσεις στην πλατεία του χωριού, που περιλαμβάνουν παραδοσιακά παιγνίδια. Οι εκδηλώσεις αυτές συνεχίζονται και την Δευτέρα του Πάσχα.

Επίσης διοργανώνονται  ποδοσφαιρικοί αγώνες μεταξύ των ελεύθερων και των παντρεμένων και μεταξύ των παλαίμαχων ποδοσφαιριστών και των νέων.

ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΓΑΜΟΣ

Πιο κάτω θα δούμε τα έθιμα του κυπριακού παραδοσιακού γάμου.
Δυστυχώς σήμερα τα έθιμα αυτά έχουν εκλείψει από την κοινότητα.

Προξένια

Τα προξένια γίνονταν είτε με προξενητή είτε με ένα συγγενικό πρόσωπο, που μιλούσε στους γονείς της νύφης. Για να δεκτούν οι γονείς της κοπέλας λάμβαναν υπόψη αν ο νέος ήταν από καλή οικογένεια, αν είχε περιουσία και αν ήταν εργατικός. Αν ήταν από άλλο χωριό πήγαιναν οι ίδιοι στο χωριό του και ρωτούσαν τους χωριανούς και τους γείτονες. Τις περισσότερες φορές δε λάμβαναν υπόψη τη γνώμη της κοπέλας.
Λόγιασμα
Στο λόγιασμα καλούσαν πολύ στενούς συγγενείς και τον ιερέα, που θα έκαμνε το προικοσύμφωνο, το οποίο είχε νομική ισχύ. Στο προικοσύμφωνο έγραφαν τι θα έδιναν ως προίκα στα παιδιά τους. Μετά τη διαδικασία του λογιάσματος, ακολουθούσε φαγοπότι και τραγούδι.
Αρραβώνας
Στους αρραβώνες δεν καλούσαν όλους τους χωριανούς.  Το σπίτι το οποίο θα έμεναν οι νεόνυμφοι ήταν ευθύνη του πατέρα της νύμφης.
Οι προετοιμασίες για το γάμο
Η πρόσκληση για το γάμο εγίνετο ένα μήνα πριν από τους συμπεθέρους.

Το Σάββατο εγίνετο το ράψιμο του κρεβατιού. Η γιορταστική ατμόσφαιρα περιλάμβανε ορχήστρα από βιολί, λαγούτο, με χορούς, τραγούδια και τσαττίσματα. Το κρεβάτι του αντρογύνου εγεμίζετο με παρθένο μαλλί από πρόβατα και το έραβαν 5 ή 7 παντρεμένες και μονοστέφανες γυναίκες.  Την ώρα που έραβαν το κρεβάτι έπαιζαν χαμηλά τα μουσικά όργανα και οι συγγενείς και οι φίλοι τραγουδούσαν δίστιχα ή τετράστιχα, κατάλληλα για την περίπτωση.  Επίσης οι συγγενείς του ανδρογύνου επλούμιζαν το κρεβάτι.
Στην συνέχεια οι κουμπάροι χόρευαν το χορό του κρεβατιού. Λίγο πριν ξεκινήσει ο χορός του κρεβατιού, ήταν έθιμο πάνω στο κρεβάτι να βάζουν μικρά παιδιά και να τα κυλούν. Αν έβαζαν αγόρι, πίστευαν ότι το αντρόγυνο θα έκανε πρώτα αγόρι. Αν κυλούσαν κορίτσι, θα έκαναν κορίτσι.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ

Στόλισμα της νύφης

Την Κυριακή του γάμου απόγευμα, λίγο πριν να πάρουν τον γαμπρό και την νύφη στην εκκλησία για το μυστήριο, εγίνετο το στόλισμα της νύφης στο πατρικό της σπίτι. Φορούσε το νυφικό της, την στόλιζαν, έφτιαχναν τα μαλλιά της, την έζωνε και την κάπνιζε ο πατέρας και η μητέρα  της  και της έδιναν τις ευχές τους.

Την νύφη στόλιζαν πάντα οι κουμπάρες (κουμέρες). Όταν την στόλιζαν της τραγουδούσαν οι συγγενείς και οι φίλες της, υπό την συνοδεία των μουσικών οργάνων.

Ξύρισμα του γαμπρού

Το ξύρισμα του γαμπρού γινόταν στο πατρικό του σπίτι και περιλάμβανε εκτός από το ξύρισμα, το ντύσιμο του γαμπρού στα γαμπρικά του ρούχα και τον καλλωπισμό του. Τον ξύριζε ο παρπέρης υπό την συνοδεία βιολιού, και τον χτένιζαν οι υποψήφιοι κουμπάροι. Ο πρώτος κουμπάρος, του φορούσε το πουκάμισο και τον σάκο και τραγουδούσε κι αυτός μαζί με τους συγγενείς και φίλους τα κατάλληλα δίστιχα ή τετράστιχα.
Μετά την τέλεση του γάμου, στο δρόμο για το νέο τους σπίτι, οι γειτόνισσες έβγαιναν στο δρόμο με τη μερρέχα και το καπνιστήρι για να  ραντίσουν με ροδόσταγμα και να καπνίσουν το αντρόγυνο. Στη συνέχεια οι νεόνυμφοι δέχονταν τα συγχαρητήρια και τα δώρα από τους συγγενείς και φίλους και ακολουθούσε μεγάλο φαγοπότι με μουσική και χορούς.
Απ’ όλα αυτά τα έθιμα το μόνο που διατηρείται σήμερα στην κοινότητα, είναι το στόλισμα της νύφης και το ξύρισμα του γαμπρού και συνήθως το φαγοπότι που γίνεται κατά την χαιρέτηση των νεονύμφων.